Ibyo Louise Mushikiwabo azibandaho mu mezi 12 yongerewe kubuyozi bwa OIF

Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), Louise Mushikiwabo, yongerewe amezi 12, nyuma y’’umwanzuro wafatiwe mu nama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bigize uyu muryango yabereye i Phnom Penh muri Cambodge.
U Rwanda na rwo rwemeye ko nyuma y’ayo mezi 12 rutazongera gutanga umukandida ku mwanya w’Umunyamabanga Mukuru wa OIF.
Uyu mwanzuro wafashwe kuri uyu wa Mbere, tariki ya 16 Ugushyingo 2026, nyuma y’ibiganiro byari bimaze iminsi hagati y’ibihugu bigize uyu muryango, byibanze ku buryo bwo kubona uzasimbura Mushikiwabo, wahabwaga amahirwe yo kongera gutorerwa manda ya gatatu.
Amakuru aturuka i Phnom Penh avuga ko aho kugira ngo hakorwe amatora yo guhitamo Umunyamabanga Mukuru mushya, hemejwe ko Mushikiwabo akomeza kuyobora uyu muryango mu gihe cy’amezi 12 yiyongereye ku gihe yari asanzwe afite.
Ikindi cyemejwe ni uko u Rwanda rutazongera gutanga umukandida kuri uyu mwanya nyuma y’icyo gihe.
Ibi byemezo byafashwe nyuma y’ibiganiro byari bimaze iminsi birangwa n’impaka ku buryo bwo guhitamo uzayobora OIF muri manda nshya.
Mushikiwabo yari ahanganye n’abakandida barimo Coumba Bâ wo muri Mauritania na Dacian Cioloș wahoze ari Minisitiri w’Intebe wa Romania.
Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) na yo yari yatanze Juliana Amato Lumumba nk’umukandida, ariko ku wa 14 Ugushyingo 2026 itangaza ko ishobora gukura umukandida wayo mu matora, igashyigikira Cioloș.
Impaka za dipolomasi hagati y’u Rwanda na RDC zahinduye amatora ya OIF.
Iyi nama ya 20 ya OIF yabaye mu gihe umubano w’u Rwanda na RDC ukomeje kurangwa n’umwuka mubi, ku buryo ibibazo by’ibihugu byombi byaje no kugaragara mu biganiro byerekeye ubuyobozi bw’uyu muryango.
Mu minsi ibanziriza iyi nama, Perezida w’u Bufaransa, Emmanuel Macron, na we yagaragaje ko hakenewe ubwumvikane mu bihugu bigize OIF, kugira ngo amatora y’ubuyobozi ataba intandaro yo gucikamo ibice k’uyu muryango.
Icyakora, u Rwanda rwari rwagaragaje ko rutazavanaho kandidatire ya Mushikiwabo. Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Amb. Olivier Nduhungirehe, yavuze ko nta gihugu gifite ububasha bwo gutegeka ikindi umukandida kigomba gutanga.
Mushikiwabo yari amaze imyaka umunani ayobora OIF
Louise Mushikiwabo yatangiye kuyobora OIF muri Mutarama 2019, nyuma yo gutorerwa uwo mwanya mu nama yabereye i Yerevan muri Arménie mu Ukwakira 2018.
Mu 2022, yongeye gutorerwa manda ya kabiri mu nama yabereye i Djerba muri Tuniziya.
OIF igizwe n’ibihugu n’inzego za Leta 90, birimo abanyamuryango 53 buzuye, abanyamuryango batanu bafitanye ubufatanye bwihariye n’ibihugu 32 bifite uburenganzira bwo kuba indorerezi.
OIF si urubuga ibibazo by’u Rwanda na RDC bikwiye kwimurirwamo
Ku kibazo cy’umubano utifashe neza hagati y’u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Mushikiwabo yavuze ko OIF atari urubuga ibibazo by’ibihugu byombi bikwiye kwimurirwamo, ariko ashimangira ko uyu muryango witeguye kugira uruhare mu gushaka umuti wabyo igihe ubufasha bwawo buzaba bukenewe.
Yavuze ko ibibazo by’umwuka mubi hagati y’ibihugu byombi bikwiye gukemurirwa mu nzira zabigenewe, aho kubigira intandaro y’amakimbirane mu bikorwa bya OIF.
Ati “OIF si urubuga ibibazo by’umwuka mubi hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’u Rwanda bikwiye kwimurirwamo. Ibyo bibazo byakagombye kuguma aho biri, aho kubizanamo mu bikorwa by’uyu muryango.”
Yakomeje agaragaza ko nubwo uyu muryango udakwiye guhinduka urubuga rw’ayo makimbirane, witeguye gutanga umusanzu mu gihe bizagaragara ko ushobora kugira icyo ufasha.
Ati “Icyakora, nk’umuryango ndetse nanjye ku giti cyanjye, twiteguye kugira uruhare mu gushaka umuti igihe bizaba bikenewe kandi bigaragaye ko ubufasha bwacu bwagira akamaro.”
Yavuze ko Afurika ifite uruhare rukomeye mu iterambere rya OIF
Mushikiwabo yanagarutse ku ruhare rwa Afurika mu muryango ayobora, agaragaza ko ari umugabane ufite umusanzu ukomeye mu mikorere n’iterambere bya OIF, ariko ashimangira ko uyu muryango ari uw’abavuga Igifaransa bo ku migabane yose.
Yavuze ko mu gihe cy’amezi 12 y’inyongera, Afurika izakomeza kugira uruhare mu kurangiza amwe mu mavugurura yatangijwe kuva agiye ku buyobozi bw’uyu muryango.
Ati “Iyi ni intsinzi kuri Afurika, kuko ari yo igize igice kinini cy’Umuryango w’Ibihugu bikoresha Igifaransa. Afurika izakomeza kurangiza amwe mu mavugurura yatangijwe kuva nagera ku buyobozi bw’uyu muryango. Icyakora, OIF ni umuryango wa bose, ugizwe n’abavuga Igifaransa bo ku migabane itanu.”
Louise Mushikiwabo yatangiye kuyobora OIF mu 2018, atorwa muri manda ya mbere mu nama yabereye i Yerevan muri Arménie, mu Ukwakira uwo mwaka. Mu 2022, yongeye gutorerwa manda ya kabiri mu nama yabereye i Djerba muri Tuniziya.
Kongera igihe cyeho amezi 12 byabaye nyuma y’impaka zikomeye zari zimaze iminsi hagati y’ibihugu bigize uyu muryango ku mukandida wagombaga kumusimbura, aho kutumvikana ku buryo bwo guhitamo umuyobozi mushya byatumye amatora ataba nk’uko byari biteganyijwe.
Icyemezo cyafashwe i Phnom Penh gisobanuye ko Mushikiwabo azaba amaze imyaka icyenda ayobora OIF igihe manda ye izaba irangiye, mu gihe uyu muryango uzaba wongeye gutegura amatora y’Umunyamabanga Mukuru mushya.



